संपादकीय : चिंचवडेनगरच्या दुर्घटनेमुळे इलेक्ट्रिक वाहनांच्या सुरक्षिततेबाबत नवी चिंता..

• उत्पादक, प्रशासन आणि नागरिकांच्या जबाबदारीवर प्रश्नचिन्ह?..
• इलेक्ट्रिक वाहनांची क्रांती की धोक्याची घंटा?…

मा. अशोक लोखंडे :- संपादक तथा प्रतिनिधी…

न्यूज पीसीएमसी नेटवर्क

पिंपरी चिंचवड (दि. २० जुलै २०२६) :- पिंपरी-चिंचवड शहरातील चिंचवडेनगर येथील इमारतीच्या पार्किंगमध्ये चार्जिंगला लावलेल्या इलेक्ट्रिक दुचाकींना अचानक आग लागल्याची घटना अत्यंत चिंताजनक आहे. मिळालेल्या प्राथमिक माहितीनुसार या दुर्घटनेत तीन इलेक्ट्रिक दुचाकी पूर्णपणे जळून खाक झाल्या, आगीने जवळील दोन मजली इमारतीला वेढा घातला आणि एक व्यक्ती गंभीर जखमी झाली. सुदैवाने ही आग अधिक मोठ्या दुर्घटनेत रूपांतरित झाली नाही; मात्र या घटनेने एक महत्त्वाचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आणला आहे ”इलेक्ट्रिक वाहनांचा वाढता वापर सुरक्षित आहे का?”

भारतासह जगभरात पर्यावरणपूरक वाहतूक म्हणून इलेक्ट्रिक वाहनांना मोठ्या प्रमाणावर प्रोत्साहन दिले जात आहे. पेट्रोल-डिझेलवरील खर्च कमी होणे, प्रदूषणात घट आणि शासकीय अनुदान यामुळे नागरिकांचा इलेक्ट्रिक वाहनांकडे ओढा वाढत आहे. मात्र या वाढत्या वापरासोबत सुरक्षेच्या प्रश्नांनाही तितकेच महत्त्व देणे आवश्यक आहे.

खबरदारी महत्वाची…

गेल्या काही वर्षांत देशातील विविध शहरांमध्ये इलेक्ट्रिक दुचाकींना आग लागण्याच्या घटना सातत्याने समोर आल्या आहेत. काही घटना चार्जिंगदरम्यान घडल्या, तर काही वाहन चालू असताना. अनेक तपासांत निकृष्ट दर्जाच्या बॅटऱ्या, बॅटरी मॅनेजमेंट सिस्टिममधील (BMS) त्रुटी, अयोग्य चार्जरचा वापर, अतिउष्ण तापमान, स्थानिक पातळीवरील अनधिकृत बदल (मॉडिफिकेशन) किंवा देखभालीतील निष्काळजीपणा ही कारणे आढळून आली आहेत. त्यामुळे प्रत्येक दुर्घटनेमागे एकच कारण असते, असे म्हणता येणार नाही. विशेषतः निवासी इमारतींच्या पार्किंगमध्ये रात्रीभर किंवा देखरेखीशिवाय चार्जिंग करण्याची सवय धोकादायक ठरू शकते. अनेक सोसायट्यांमध्ये अद्याप स्वतंत्र आणि सुरक्षित ई-व्हेईकल चार्जिंग सुविधा नाहीत. सामान्य वीजजोडणीवर अनेक वाहनांचे चार्जिंग केले जाते. काही ठिकाणी वायरिंग जुनी असते, तर काही जण कंपनीने दिलेल्या चार्जरऐवजी स्वस्त पर्याय वापरतात. ही बेपर्वाई मोठ्या दुर्घटनेला आमंत्रण देऊ शकते.

इलेक्ट्रिक वाहने असुरक्षित आहेत?…

याचा अर्थ इलेक्ट्रिक वाहने असुरक्षित आहेत, असा निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही. जगभरात कोट्यवधी इलेक्ट्रिक वाहने सुरक्षितपणे वापरली जात आहेत. परंतु सुरक्षिततेची मानके काटेकोरपणे पाळली गेली, दर्जेदार बॅटऱ्यांचा वापर झाला आणि ग्राहकांनी आवश्यक खबरदारी घेतली तरच हा विश्वास टिकून राहील. यासाठी उत्पादक कंपन्यांनी बॅटरी सुरक्षा, उष्णता नियंत्रण प्रणाली, दर्जेदार सेल्स आणि सॉफ्टवेअरवर अधिक भर देणे आवश्यक आहे. वाहनांची वेळोवेळी तपासणी, दोष आढळल्यास तत्काळ रिकॉल मोहीम आणि ग्राहकांना स्पष्ट सुरक्षा सूचना देणे हीदेखील त्यांची जबाबदारी आहे.

दुसरीकडे शासनाने आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांनी चार्जिंग स्टेशनसाठी स्वतंत्र सुरक्षा नियम लागू करणे, निवासी संकुलांमध्ये सुरक्षित चार्जिंगची मार्गदर्शक तत्त्वे तयार करणे, अग्निशमन विभागाला लिथियम-आयन बॅटरी आगींसाठी विशेष प्रशिक्षण देणे आणि अशा दुर्घटनांची स्वतंत्र चौकशी करून निष्कर्ष सार्वजनिक करणे आवश्यक आहे. नागरिकांनीही काही साध्या पण महत्त्वाच्या बाबी पाळल्या पाहिजेत. कंपनीने दिलेलाच चार्जर वापरणे, बॅटरीमध्ये अनधिकृत बदल न करणे, चार्जिंगदरम्यान वाहनावर लक्ष ठेवणे, जास्त उष्ण ठिकाणी वाहन न ठेवणे, वाहनातून असामान्य उष्णता, धूर किंवा वास आल्यास त्वरित वापर बंद करणे आणि अधिकृत सेवा केंद्रातूनच देखभाल करून घेणे, या सवयी जीव वाचवू शकतात.

नागरिकांचे प्राण धोक्यात नकोत…

चिंचवडेनगरची घटना ही केवळ एका परिसरापुरती मर्यादित नाही. ती वाढत्या ई-मोबिलिटीसोबत येणाऱ्या जबाबदाऱ्यांची जाणीव करून देते. भविष्यातील वाहतूक निश्चितच इलेक्ट्रिक वाहनांची असू शकते; मात्र त्या भविष्याचा पाया सुरक्षितता, दर्जा आणि जबाबदारी यांवरच उभा राहिला पाहिजे. पर्यावरण वाचवण्यासाठी इलेक्ट्रिक वाहनांची गरज आहे; पण नागरिकांचे प्राण धोक्यात घालून नव्हे. प्रत्येक आगीच्या घटनेनंतर केवळ पंचनामा करून विसरून चालणार नाही. उत्पादक, प्रशासन, अग्निशमन यंत्रणा, गृहनिर्माण संस्था आणि नागरिक यांनी मिळून सुरक्षिततेची साखळी मजबूत केली तरच अशा दुर्घटनांना आळा बसेल. अन्यथा “ग्रीन मोबिलिटी”चे स्वप्न धुराच्या लोटात विरघळण्याचा धोका कायम राहील.